آیین ها و مراسم طولانی ترین شب سال در ایران و جهان

آیین ها و مراسم طولانی ترین شب سال در ایران و جهان

درازای شب و روز به واسطه حرکت انتقالی به دور خورشید متغیر است، در دو نقطه از سال درازای روز و شب با هم برابر است که به آنها اعتدال بهاری، برابر با بیست و یکم مارچ اول فروردین و اعتدال پاییزی ( برابر اول مهر) می گویند و در یک نقطه طولانی ترین روز و کوتاهترین شب رخ می دهد که به آن انقلاب تابستانی گفته می شود.

برابر ۳۰ خرداد به اول تیر و سرانجام در نقطه دیگری بلندترین شب و کوتاه ترین روز ۱ ۲ یا ۲۲ دسامبر اول دی. درگاه شماری های تمدن های کهن سراسر جهان آیین ها و مراسمی در روز یا شب این موقعیت های زمانی برپا می شدند که برخی از آنها تا به امروز ادامه داشته اند و یا حتی احیا شده اند.

رد پای آیین های جشن ها و مراسم انقلاب زمستانی را که موضوع این نوشتار است، می توان در میان اقوام بسیاری دید، در میان بومیان آمریکائیان شمالی و سفیدپوستان مهاجر تا امریکای مرکزی و جنوبی، در شمال قاره سیزر اروپا و به ویژه در قاره کهن (آسيا).

بیشتر بدانید: آشنایی با انواع گیفت تبلیغاتی زرین گیفت

اصلی ترین عناصر مشترک

اصلی ترین عناصر مشترک این جشن ها پاسداشت نور خورشید و پاکسازی است، گرچه به جز چند کشور نمی توان فراگیری جغرافیایی و پیوستگی تاریخی برپایی این جشن را دنبال کرد.

یکی از کشورهایی که جشن انقلاب زمستانی بنا به سنت گاه شماری کهن آن قرنها و یا به قولی هزارها سال است که در بیشتر مناطق آن برگزار می شود ایران و حوزه فرهنگی آن است. آیین و مراسم شب چله / يلدا نه تنها از رنگ و بوی آن کاسته نشده است، بلکه هر سال بر اهمیت آن نیز افزوده می شود.

بنا بر گاهشماری سنتی ایران در سال سه چله داریم، چله تابستان که از اول تیر آغاز شود و تا پنج مرداد ادامه می یابد که به این چله قلب الاسد می گویند و سی و پنج روز است.

چله دوم چله بزرگ زمستان است که از اول دی تا یازدهم بهمن طول می کشد و دقیقا چهل روز است. چله کوچک از دهم بهمن تا انتهای بهمن طول می کشد، یعنی بیست روز و بیست شب و دو روز هم پوشانی با چله بزرگ.

از آنجایی که شروع چله بزرگ زمستان هم زمان با آغاز انقلاب زمستانی است، شب چله یا شب چله در آن شب برگزار می شود. گزافه نیست که اگر گفته شود گونه گونی و فراوانی آیین ها و مراسمی که در این شب در جای جای ایران برگزار می شود، در مقایسه با آن چه که در همه کشورهای جهان برگزار می شود برابری می کند.

بیشنر بدانید: آداب و رسوم یلدا در شهرهای مختلف ایران

این آیین ها و مراسم عبارتند:

از گستردن سفره و چیدن خوراکیها و گیاهان نمادین برسفره؛ خوردن خوراکی که بدان خاصیتی جادویی نسبت می دهد که بیشتر با سلامتی و شادکامی آدمیان سر و کار دارد، انجام بازی های متنوع، تفال (با دیوان حافظ و گاه به شیوه های سنتی دیگر مانند فالسوزن در همدان)، قصه گویی و قصه خوانی از طیف گسترده آثار ادبی، قصه های مردمانه و حتی آثار مذهبی، تبادل هدیه و گیفت یلدا معمولا میان داماد و عروس و … این شواهد نشانگر آن است که آیین و مراسمی که در این شب در حوزه فرهنگی ایران برگزار می شود، میراث کهنی است که در طی زمان بر جلوه های آن افزوده شده است و اهمیتی بسیار شگرف در ذهن جمعی ایرانیان دارد.